Sluisjes
Bron tekst: Hoofddorpse Courant - Auteur: Cor(nelis) Wies
TOEN:
Op deze foto
ziet u het sluizencomplex bij Fort bij Aalsmeer.
Waarschijnlijk is dit de oudste
foto van het complex,
dat door defensie in 1895 opgeleverd werd en in datzelfde
jaar verkocht werd aan de Haarlemmermeer polder.
Het polderbestuur was erg blij
met de aankoop.
Tot die tijd was er nog geen rechtstreekse verbinding tussen de
poldertochten
(en -vaarten) en de Ringvaart.
Plannen zijn
er in die voorgaande jaren genoeg geweest,
maar ze waren meestal te duur of te
omslachtig.
Dit veranderde toen de Nederlandse Staat in december 1888 een
conceptovereenkomst aanging met het polderbestuur "inzake de
aan te leggen
verdedigingswerken in den polder".
Deze verdedigingswerken bestonden onder
andere uit een Slaperdijk
(Geniedijk) vanaf de ringdijk bij Aalsmeer tot aan de
ringdijk bij Vijfhuizen.
Langs deze dijk werd een voorkanaal (zuidzijde) en
een
achterkanaal (noordzijde) gegraven.
Om het zuidelijke gedeelte van
Haarlemmermeer in geval van oorlog snel
onder water te kunnen zetten werd er een schutsluis aangelegd,
die in vredestijd
dienst kon doen voor de burgerscheepvaart.
Ook werden er nog, verspreid over de
Geniedijk,
drie forten en twee batterijen gebouwd.
Het sluizencomplex bestond
uit een klapbrug in de ringdijk,
een voorkanaal voor eventuele overslag van
goederen uit grote schepen
naar kleinere, dan volgde de bovensluis met
tussenkanaal,
gevolgd door de benedensluis, om vervolgens in het voorkanaal te
eindigen.
Op de foto ziet u links de houten genieloods (nog aanwezig),
dan het huis van de
sluiswachter (gesloopt),
dan de inkijk in de benedensluis met in de verte de
klapbrug over de ringdijk.
Ook Fort bij Aalsmeer is nog maar een verdedigbaar aardwerk
(rechts op de foto)
want het fort zelf werd pas in 1905 gebouwd.
NU:
De sluis is
al vanaf 1950 buiten gebruik.
Al de gebouwen op deze foto zijn gesloopt, op de
houten genieloods na.
De ophaalbrug in de ringdijk werd in 1965 gesloopt en het
sluizencomplex ligt
er thans in een sterk verwaarloosde toestand bij.
Toen in
1982 de deuren van de bovensluis zo verrot waren,
dat het voorkanaal leeg liep,
besloot het polderbestuur om de bovensluis
vol te gooien met grond en werd er
een betonnen damwand gestort.
Sluisjes destijds belangrijke schakel in vaarroute
Aan de
mogelijkheid van vrachtvervoer vanuit de Haarlemmermeer polder
(voornamelijk bieten) lagen een tweetal basis voorwaarden te grondslag.
- Het
waterpijl in de kanalen en sloten diende te worden verhoogd.
(Tot het zogenoemde bietenpijl).
Dit gebeurde gedurende de periode begin oktober tot half november.
- De schepen diende wat betreft vorm en afmeting te zijn aan gepast.
De
schutsluizen zijn 19 m. lang en 4,30 breed.
Tevens waren de onderdoorgangen van de diverse bruggen nogal laag.
Dit maakte schepen met een opstaande roef in principe ongeschikt.
Er worden voor het bietenvervoer in de polder zelfs een aantal
speciale bietentjalken gebouwd met een laadvermogen van 45 ton
en geen opstaande roef.
Tijdens de
relatief korte periode van hoogwater en de beperkte
doorvoer capaciteit van de schutsluizen waren een aantal jaren zelfs
ontoereikend om de grote hoeveelheid bieten binnen de gestelde tijd
per schip af te voren naar de suikerfabriek.
Voor korte tijd werd hiertoe zelfs een overslag per kraan en
lorrie aangewend om de bieten af te voren naar de ringvaart.
Dit gebeurde
parallel aan de sluizen, welke 24 uur per dag werden bediend.
In die tijd was het op het water in de ringvaart – het nabij gelegen café –
via de klapbrug en de twee sluisjes sprake van een grote bedrijvigheid.
Het bietenpijl is sinds 1951 niet meer van toepassing.
De klapbrug werd in 1964 afgebroken.
De sluisjes
liggen reeds geruime tijd verstoken van enige bescherming
of onderhoud te verkommeren.
